İş hayatında çalışanların sözleşme bitimiyle birlikte elde ettiği yasal haklar ve bu hakların talep edilme süreleri büyük önem taşıyor. AK Parti Milletvekili ve eski SGK Başmüfettişi Resul Kurt, Star gazetesindeki son yazısında işçi ve işveren uyuşmazlıklarının önüne geçecek yasal sınırları kaleme aldı.
İş Kanunu’nun Ek 3. maddesine dikkat çeken Resul Kurt, iş sözleşmesinin sonlanmasıyla doğan feshe bağlı alacakların belirli bir zaman diliminde talep edilmesi gerektiğini belirtti. Kanuna göre Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatı, kullanılmayan yıllık izinlerin ücretleri için belirlenen yasal zamanaşımı süresi tam 5 yıl olarak uygulanıyor. Bu süre içinde talep edilmeyen haklar zaman aşımına uğruyor.
Kurt, hak kayıplarının yaşanmaması için sadece sürenin değil, bu sürenin başlama tarihinin de doğru bilinmesi gerektiğinin altını çizdi. Hem kıdem tazminatı hem de yıllık izin ücreti alacaklarında 5 yıllık yasal süreç, işçinin iş yerinden ayrıldığı yani iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Çalışanın kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için aynı işverene bağlı iş yerlerinde en az bir yıllık çalışma süresini doldurmuş olması ve sözleşmesinin kanunda belirtilen haklı nedenlerden biriyle son bulması gerekiyor. Tazminat hak edişi, sözleşmenin feshedildiği an itibarıyla muaccel (ödenebilir) hale geliyor ve 5 yıllık geri sayım bu tarihte başlıyor.
Yıllık ücretli iznin anayasal bir dinlenme hakkı olduğunu hatırlatan Resul Kurt, bu hakkın çalışırken ücrete dönüştürülmesinin ya da işçinin bu haktan kendi isteğiyle vazgeçmesinin hukuken mümkün olmadığını vurguladı.
Yıllık iznin nakde dönüşebilmesi için iş sözleşmesinin hangi nedenle olursa olsun tamamen bitmesi gerekiyor. İş Kanunu’nun 59. maddesi gereğince, sözleşme bittiğinde kullanılmayan izin süreleri, işçinin ayrıldığı günkü son çıplak brüt ücreti üzerinden hesaplanarak kendisine veya yasal varislerine ödeniyor. Zamanaşımı hesabı yapılırken, iznin hak edildiği dönem değil, yine sözleşmenin feshedildiği tarih esas alınıyor.
Resul Kurt, uyuşmazlık yaşanmaması adına fesih döneminde hesaplamaların titizlikle yapılıp ödemelerin zamanında gerçekleştirilmesi gerektiğini, hak sahiplerinin de bu 5 yıllık süreyi mutlaka kontrol etmesi gerektiğini ifade etti.
